Kultura na wsi / wieś w kulturze. Pierwszy dzień konferencji

„Wybór tematu konferencji wziął się z naszego poczucia, że coraz częstszej obecności tematyki chłopskiej i wiejskiej w kulturze, sztuce, mediach brakuje wypracowanego aparatu naukowego, za pomocą którego można by te zjawiska badać”, powiedziała Karolina Koprowska,  przewodnicząca KNALiK, witając uczestników Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Wieś: miejsce, doświadczenie, opowieść. Spojrzenia transdyscyplinarne”.

IMG_2292

Również prof. Anna Łebkowska, prodziekan Wydziału Polonistyki UJ, oraz prof. Ryszard Nycz, kierownik Katedry Antropologii Literatury i Badań Kulturowych, którzy otworzyli obrady konferencji, zwracali w swoich krótkich przemówieniach uwagę, że rozbudowanym studiom miejskim w kulturoznawstwie nie towarzyszy symetryczny rozwój badań nad wsią. „Być może trafiliście na małą żyłę złota”, zasugerował prof. Nycz. Taką mamy nadzieję i liczymy, że nasza konferencja stanie się impulsem do kontynuacji licznych wątków na polu badań akademickich.

IMG_2356Rozważania nad tematyką wsi rozpoczęliśmy od analizy jej wizualnych reprezentacji. W dwóch referatach poświęconych filmom Z daleka widok jest piękny małżeństwa Sasnali oraz Arizona … Borzęckiej Magdalena Walo (UJ) oraz mgr Monika Borys (UW) przedstawiły strategie dekonstrukcji sielankowego obrazu wsi, czy nawet sposoby budowania mitu wsi jako locus horridus. Sprowokowało to dyskusję dotyczącą etycznego wymiaru pokazywania społeczności peryferyjnych przez artystów sytuujących się po stronie centrum.

Temat ten powrócił także w ostatnim panelu pierwszego dnia obrad, w którym Krzysztof Szewczyk (UJ) w swoim referacie pt. Kto żyje nad rozlewiskiem? Reprezentacja wsi w tekstach popkultury wobec paradygmatów nowoczesnej kultury polskiej omówił problem urbanocentrycznego spojrzenia na wieś, które zdominowało sposób mówienia o niej w mediach masowych. Próby przełamania tego nierównego rozkładu sił zostały przedstawione przez Alicję Czyczel i Olgę Rodak ze Stowarzyszenia „Folkowisko”. W swoim wystąpieniu prelegentki skupiły się na debacie, jaka towarzyszyła projekcjom dokumentu Niepamięć i pokazały, jak poprzez współudział członków wiejskiej społeczności w dyskusji nad ostatecznym kształtem obrazu podjęta została próba zniesienia hierarchiczności opozycji miasto-wieś, centrum-peryferia.IMG_2490

Inny aspekt mówienia o wsi, tym razem przez pryzmat wrażliwości kobiecej, poruszyły prelegentki biorące udział w II panelu: od wewnętrznego spojrzenia na wieś jako miejsce utracone, a jednocześnie mocno zakorzenione w tożsamości, które mgr Aleksandra Pawlik-Kopek (KUL) wydobyła z poezji Teresy Ferenc – przez dystansującą perspektywę opisu sytuacji kobiety na wsi w XIX wieku przedstawioną przez Katarzynę Warską (UG) w referacie nt. nowelistyki Marii Konopnickiej – aż po współczesne wykorzystania ludowych tekstów i melodii w twórczości polskich kobiecych formacji folkowych omówione w wystąpieniu Dominiki Kardaś (UJ). Wszystkie trzy referaty akcentowały wartość oraz specyfikę kobiecego doświadczenia wiejskiego universum, także w wymiarze seksualnym, cielesnym.

IMG_2385Nie mniej istotnych kwestii dotknęły młode etnolożki z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Adama Mickiewicza. Prezentując wyniki swoich badań nad społecznymi i kulturowymi uwarunkowaniami rozwoju wsi, Marta Sałyga, Marta Rudnicka oraz mgr Marta Machowska zwróciły uwagę zarówno na pozytywne, jak i negatywne aspekty postępu gospodarczego oraz ich wpływ na zastany kształt społeczności wiejskich: porzucenie tradycyjnych, cotygodniowych zakupów na targu na rzecz portalu Allegro, rozwój aktywności seniorów przy jednoczesnym spadku udziału młodych ludzi w życiu wspólnoty itp.

Pierwszy dzień konferencji upłynął głównie pod znakiem debat na temat reprezentacji wsi w literaturze, sztukach wizualnych i kulturze popularnej, ale mieliśmy także okazję spotkać się z socjologiczno-etnologicznym spojrzeniem na wieś w świetle najnowszych badań nad uczestnictwem społeczności wiejskich w kulturze. W czasie dyskusji zarysowały się bardzo ciekawe kierunki badań nad tym tematem, takie jak wieś wobec wyzwań współczesności, problem zawłaszczenia sztuki ludowej przez współczesne środowiska artystyczne i inteligenckie czy genderowe aspekty kreatywności i twórczości na terenach wiejskich.IMG_2327

Konfrontacja różnych spojrzeń z pewnością pozwoliła na wydobycie z poruszanych zagadnień nowych jakości, które mogą stać się impulsem do dalszych poszukiwań na obszarze szeroko rozumianej kultury wsi.

Dominika Kardaś

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s